HISTORIA BADAŃ

I :

Historia meteorytu Morasko rozpoczęła się w 1914r na początku I wojny światowej. Wówczas to, podczas prac związanych z przygotowywaniem okopów dla niemieckich żołnierzy, znaleziono w ziemi ciężką, zardzewiałą bryłę żelaza o masie ok. 78 kg. Bryła ta została przekazana do Obserwatorium Astronomicznego w Spandau pod Berlinem. Tam przeprowadzono badania, w wyniku których stwierdzono, że jest to meteoryt żelazny (gruboziarnisty oktaedryt). W 1920r sprowadzono bryłę meteorytu do muzeum w Poznaniu, była jednak mniejsza o kilkanaście kg, gdyż odcięto od niej kilka kawałków w celach badawczych.

II :

Dopiero w latach 1950-55 ponownie zainteresowano się meteorytem Morasko. Dzięki inicjatywie dr Pokrzywnickiego przeprowadzono poszukiwania wśród okolicznej ludności. Przyniosły one obfity plon w postaci wielu nie znanych dotąd odłamków meteorytu. Odszukano wtedy i przekazano do muzeum w Warszawie największy znany dziś fragment o masie 78kg. Był on znaleziony w 1947r, podczas orki, przez rolnika J.Oleksego, który używał bryły jako balastu. Po raz pierwszy zwrócono też uwagę na zagłębienia w ziemi znajdujące się blisko miejsc, gdzie odnajdywano meteoryty i wysunięto przypuszczenie o ich związku z meteorytami.

W latach pięćdziesiątych przeprowadzono również badania rejonu kraterów za pomocą wykrywacza metalu i magnetometru. Dzięki tym przyrządom spodziewano się znaleźć nowe okazy meteorytu zakopane w ziemi, jednak niczego nie wykryto.

III :

Następny okres zainteresowania meteorytem Morasko, lata 70-te, (w związku z niepowodzeniem poszukiwań nowych meteorytów zakopanych w ziemi) skoncentrowany był na samych kraterach. Przeprowadzono różnego rodzaju badania w celu ustalenia ich pochodzenia. Do dyskusji o pochodzenie kraterów włączyli się geolodzy. Wysunięto wtedy przypuszczenie, iż są to twory pozostawione przez lodowiec.

Program badań zawierał następujące punkty:

1. Badania morfologiczne rejonu kraterów.

2. Analiza osądów roślinnych na dnie jezior wypełniających niektóre z kraterów.

3. Wyznaczenie rozkładu pyłu meteorytowego wokół kraterów.

4. Badania chemiczne i krystalograficzne znajdowanych w rejonie Moraska meteorytów.

5. Analiza parametrów dynamicznych (kierunek, prędkość lotu) meteorytów i procesu powstawania kraterów w wyniku ich spadku (np. szacowanie minimalnej masy meteorytów niezbędnej do powstania kraterów).

Większość ówczesnych badań wykonali poznańscy astronomowie i ich współpracownicy m. in. Hieronim Hurnik, Bogusława Hurnik, Henryk Kuźmiński, Honorata Kropikiewicz, Kazimierz Tobolski, Teresa Borowiak.

Ten okres badań był czasem sporów i zmagań astronomów (obstających przy meteorytowym pochodzeniu kraterów) z geologami (przekonanymi o polodowcowym charakterze zagłębień). I choć nie możemy z całą pewnością wykluczyć dziś którejkolwiek z hipotez to zebrane informacje przechyliły szale na korzyść astronomów.